Diş Aşısı Nedir? Can Acıtır mı, Nasıl Yapılır ve Fiyatı

Yeni süren kalıcı azı dişlerinin çiğneme yüzeylerini parmağınızla kontrol ettiğinizde veya yakından incelediğinizde; düz bir zemin yerine minik vadileri, derin çukurları ve yarıkları (fissürleri) fark edebilirsiniz. Bu anatomik girintiler o kadar dardır ki çoğu zaman tek bir diş fırçası kılı bile bu yarıkların tabanına ulaşamaz. Yemek artıkları ve şekerler bu mikro kuytulara sıkıştığında, bakteriler için ideal bir üreme alanı oluşur ve diş fırçalansa dahi çürük kaçınılmaz hale gelir. Çocuklarda ve gençlerde görülen çürüklerin yaklaşık %80 ila %90'ı tam olarak bu anatomik oluklarda başlar. İşte modern koruyucu diş hekimliğinde, diş henüz çürümeden bu riskli vadileri biyolojik bir kalkanla mühürleyen en etkili yöntem halk arasında "diş aşısı" olarak bilinen fissür örtücü (dental sealant) uygulamasıdır.

İsminde geçen "aşı" tabiri nedeniyle birçok ebeveyn ve hasta bu işlemin iğneyle yapıldığını sanarak çekinir. Oysa diş aşısında ne enjektör ne de dişi oyan döner aletler (frezler) kullanılır.

Diş Aşısı Nedir?

Klinik pedodonti ve koruyucu diş hekimliğinde diş aşısı nedir sorusunun medikal tanımı: Özellikle azı dişlerinin çiğneme yüzeyinde bulunan derin ve dar anatomik yarıkları (fissür ve pitleri), akışkan kıvamdaki biyouyumlu şeffaf veya beyaz renkli rezin esaslı koruyucu bir materyalle doldurarak pürüzsüzleştiren ve mikropların tutunmasını fiziksel olarak engelleyen koruyucu diş tedavisidir.

Halk arasında bu işleme "aşı" denmesinin sebebi, tıpkı vücut aşılarının bağışıklık sağlayarak hastalığı baştan önlemesi gibi, bu tedavinin de dişe kimyasal ve fiziksel bağışıklık kazandırarak çürüğün oluşmasını kökten engellemesidir. İşlemde dişe zerk edilen biyolojik bir sıvı veya iğne bulunmaz; akışkan bir koruyucu cila tabakasıdır.

Diş Aşısı Can Acıtır mı?

Ebeveynlerin ve çocukların en çok merak ettiği diş aşısı can acıtır mı sorusunun kesin yanıtı:

• Kesinlikle Hayır, Sıfır Ağrı: Diş aşısı tamamen ağrısız, sızısız ve konforlu bir işlemdir.

• İğne ve Uyuşturma Yoktur: Dişin sinirlerine veya diş etine hiçbir müdahale yapılmadığı için lokal anesteziye, iğneye kesinlikle gerek duyulmaz.

• Diş Oyulmaz / Delinmez: Diş dokusundan mekanik frezlerle hiçbir aşındırma veya kesim yapılmaz; sağlam mine dokusuna dokunulmaz.

• Pedodontik Konfor: Diş hekimi koltuğundan korkan çocuklar için son derece eğlenceli, travmasız ve diş hekimi korkusunu (dentofobi) yenmeye yardımcı olan bir başlangıç seansıdır.

Diş Aşısı Nasıl Yapılır?

Livera Dental Clinic kliniklerinde uygulanan diş aşısı nasıl yapılır prosedürü tek bir dişte ortalama 3 ila 5 dakika sürer:

1. Diş Yüzeyinin Temizlenmesi (Polisaj): Azı dişinin çiğneme oluklarındaki plak ve yemek artıkları dönen yumuşak bir fırça ve özel diş macunuyla tamamen temizlenir.

2. Yıkama ve Kurulama: Diş suyla yıkanır ve tükürükten izole edilerek hava spreyiyle kurutulur (nem kontrolü başarının anahtarıdır).

3. Mine Yüzeyinin Hazırlanması (Asitleme): Koruyucu rezinin dişe mikroskobik düzeyde kilitlenebilmesi için olukların üzerine mavi renkli jel kıvamında hafif bir pürüzlendirici asit (fosforik asit) sürülür ve 15-20 saniye beklenir.

4. Yıkama ve Yeniden Kurulama: Jel suyla yıkanır. Dişin minesi tebeşirimsi, mat ve pürüzsüz bir mikro tutucu yüzeye dönüşür.

5. Akışkan Diş Aşısının (Fissür Örtücünün) Sürülmesi: Sıvı kıvamdaki koruyucu materyal, fırça uçlu ince şırıngalarla derin oluklara dikkatlice akıtılır. Malzeme tüm girintilere kendiliğinden dolar.

6. Mavi Işıkla Sertleştirme: Özel LED polimerizasyon cihazının mavi ışığı 20 saniye boyunca dişe tutulur. Sıvı rezin anında cam gibi sert bir koruyucu zırha dönüşür.

7. Yükseklik Kontrolü: Karbon kağıdıyla kapanış kontrol edilir; varsa fazlalıklar düzeltilir ve işlem tamamlanır. Hasta işlem biter bitmez hemen yemek yiyebilir.

Diş Aşısı Ne Zaman Yapılmalıdır ve Kimlere Uygulanır?

Diş aşısı en yüksek koruyucu etkisini dişler ağızda sürdükten hemen sonraki ilk 1-2 yıl içinde gösterir:

• 6 Yaş Dişleri (1. Büyük Azı Dişleri): Süt dişlerinin en arkasından hiç diş düşmeden çıkan ilk daimi azı dişleridir. Çürümeye en yatkın dişler olduğu için 6-7 yaşlarında çıkar çıkmaz aşılanmalıdır.

• 12 Yaş Dişleri (2. Büyük Azı Dişleri): Ergenlik döneminde en arkada süren ikinci daimi azılardır; 12-13 yaşlarında mutlaka kapatılmalıdır.

• Süt Azı Dişleri: Çürük riski çok yüksek olan 3-4 yaşındaki çocuklarda süt azılarına da uygulanabilir.

• Yetişkin Bireyler: Çürüğü olmayan, derin ve girintili diş yapısına sahip, çürük riski yüksek yetişkin hastalarda da güvenle uygulanabilir.

Diş Aşısının Ömrü Ne Kadardır ve Ne Kadar Dayanır?

Uygulanan koruyucu tabakanın dayanıklılığı klinik olarak kanıtlanmıştır:

• Kaliteli materyallerle doğru izole edilerek yapılan bir diş aşısı 3 ila 5 yıl boyunca dişi %80-90 oranında çürükten korur; çiğneme kuvvetlerine karşı direnç gösterir.

• Zamanla çok sert gıdalar çiğnendiğinde kenarlarından hafif aşınma veya düşme yaşanabilir. 6 ayda bir yapılan rutin hekim kontrollerinde aşınan kısımlar saniyeler içinde cilalanarak yenilenir.

Diş Aşısı Fiyatı Neye Göre Değişir?

Klinik değerlendirmelerde araştırılan diş aşısı fiyatı, yapılacak işlemin kapsamına ve anatomik gereksinimlere göre belirlenir. Sağlık mevzuatı doğrultusunda sabit bir fiyat vermek doğru değildir; maliyeti şekillendiren temel faktörler şunlardır:

1. Uygulama Yapılacak Diş Sayısı: Yalnızca yeni süren 2 azı dişinin mi, yoksa 4 veya 8 büyük ve küçük azı dişinin tamamının mı aşılanacağı.

2. Kullanılan Materyalin Türü ve Kalitesi: Rezin bazlı fissür örtücüler ile florür salgılayan cam iyonomer esaslı koruyucu materyallerin hammadde standartları.

3. Ön Temizlik ve Hijyen Gereksinimi: Diş yüzeyinde sertleşmiş lekeler varsa öncesinde yapılacak profesyonel polisaj ve temizlik seansının kapsamı.

4. Kombine Florür Uygulaması: Diş aşısının tüm ağız topikal flor vernik veya jel uygulamasıyla desteklenip desteklenmeyeceği.

Diş Aşısı (Fissür Örtücü) vs. Florür Tedavisi vs. Standart Dolgu

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Diş aşısı yaptırınca diş bir daha asla çürümez mi?

Diş aşısı, çürüklerin %80'den fazlasının başladığı çiğneme oluklarını mükemmel şekilde korur ve bu yüzeylerde çürük riskini neredeyse sıfırlar. Ancak iki dişin birbirine değdiği ara yüzeyleri korumaz. Dişlerin arayüz çürüklerinden korunması için günde iki kez fırçalamanın yanı sıra mutlaka düzenli diş ipi kullanımı sürdürülmelidir.

Diş aşısının altından diş çürümeye devam eder mi?

Hayır. Diş aşısı uygulanmadan önce diş hekimi dişi büyütme altında detaylıca muayene eder; gerekirse lazerli çürük tespit cihazlarıyla bakar. Yalnızca tamamen sağlıklı veya başlangıç aşamasındaki temiz yüzeylere uygulanır. Malzeme dişe mikroskobik olarak kilitlendiğinde hava ve bakteri girişini kestiği için aşı altından çürük ilerlemesi biyolojik olarak mümkün değildir.

Diş aşısı düşerse veya kırılırsa ne yapmalıyım?

Fissür örtücünün çok sert kabuklu bir şey çiğnendiğinde kısmen kırılması veya düşmesi dişe hiçbir zarar vermez; diş eski doğal haline geri döner. Ancak koruyucu kalkan kalktığı için o bölge yeniden çürüğe açık hale gelir. 6 aylık rutin çocuk diş hekimi kontrollerinde düşen bir aşı tespit edilirse hekiminiz aynı seans içinde bölgeyi temizleyip saniyeler içinde yeni aşı tabakasını ekler.