İçindekilerexpand_more
- Çene Splinti Nedir?
- Çene Splinti Hangi Şikâyetlerde Kullanılır?
- Çene Splinti Nasıl Çalışır?
- Çene Splinti Türleri
- Çene Splinti Nasıl Hazırlanır?
- Çene Splinti Nasıl Kullanılır ve Nasıl Bakılır?
- Çene Splinti Ne Kadar Sürede Fayda Sağlar?
- Splint Yanında Neler Önerilir?
- Sık Sorulan Sorular
- Çene splinti ile gece koruyucusu aynı şey midir?
- Çene splinti ağrıtır mı?
- Çene splinti ne kadar süre kullanılır?
Sabahları çenenizde yorgunlukla uyandığınız, ağzınızı açarken eklemde çıtlama hissettiğiniz ya da şakaklarınızdaki ağrıyla güne başladığınız oldu mu? Bir elmayı ısırırken kulağınızın önünde sızı duymak ya da esnerken çenenin takılması, çoğu kişinin önemsemeden geçiştirdiği ama aslında çene ekleminin yorulduğunu gösteren işaretlerdir. Bu durumda diş hekimlerinin en sık başvurduğu yöntemlerden biri çene splintidir.
Bu yazıda çene splintinin ne olduğunu, hangi şikâyetlerde işe yaradığını, nasıl hazırlandığını ve kullanırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Çene Splinti Nedir?
Çene splinti, üst ya da alt diş kemerine oturan, kişinin ağız ölçüsüne göre hazırlanan ve çoğunlukla şeffaf sert akrilikten yapılan bir ağız içi apareydir. Amacı dişlerin birbirine temas etme şeklini düzenleyerek çene eklemi ile çiğneme kaslarının üzerindeki yükü azaltmak ve çenenin rahat bir konumda dinlenmesini sağlamaktır. Bu nedenle bazı kaynaklarda stabilizasyon splinti ya da oklüzal splint olarak da anılır.
Gece koruyucusu ile çene splinti sık sık karıştırılır. Gece koruyucusu esas olarak dişleri aşınmaya karşı korur. Çene splinti ise dişlerin yanında eklemin ve kasların rahatlamasını hedefler ve bu yüzden daha ayrıntılı bir ölçü, ısırma kaydı ve kontrol gerektirir. Hangisinin sizin için uygun olduğuna muayeneden sonra diş hekimi karar verir.
Çene Splinti Hangi Şikâyetlerde Kullanılır?
Splint, çene ekleminden ve çiğneme kaslarından kaynaklanan şikâyetlerde kullanılır. En sık nedenleri arasında geceleri ya da gün içinde dişleri sıkmak ve gıcırdatmak yer alır. Ayrıca çene eklemi rahatsızlıklarında, yani ağız açarken çıtlama, ağrı, çenenin kilitlenmesi ya da sağa sola kayması gibi durumlarda da önerilir.
Kulak çevresinde ağrı, şakak ve ense bölgesinde gerginlik, sabah baş ağrısı, yüz kaslarında yorgunluk ve dişlerde aşınma da splint tedavisinin gündeme geldiği şikâyetlerdendir. Her baş ya da yüz ağrısı çeneden kaynaklanmaz, bu yüzden hekim önce başka nedenleri değerlendirir.
Çene Splinti Nasıl Çalışır?
Splint dişlerin üzerine oturduğunda alt ve üst dişlerin doğrudan birbirine temas etmesini engeller. Çiğneme kasları sıkma anında dişlerin sert yüzeyine değil splintin düz yüzeyine yüklenir. Bu da kasların gevşemesine, eklem diskinin üzerindeki baskının azalmasına ve çenenin daha dengeli bir konumda durmasına yardımcı olur.
Splint şikâyetin nedenini tek başına ortadan kaldırmaz, ancak eklemi ve kasları koruyarak iyileşmeye zaman tanır. Stres, uyku düzeni ve ısırma bozukluğu gibi nedenler ayrıca ele alınmadığında şikâyetlerin geri dönmesi mümkündür. Bu yüzden tedavi çoğu zaman splintin yanında egzersiz ve alışkanlık değişikliklerini de içerir.
Çene Splinti Türleri
Tüm splintler aynı amaçla kullanılmaz. Aşağıdaki tablo en sık uygulanan türleri ve kullanım amaçlarını özetler.
| Splint türü | Ne için kullanılır | Genellikle ne zaman takılır |
|---|---|---|
| Stabilizasyon splinti | Çene eklemini ve kasları rahatlatmak | Çoğunlukla geceleri |
| Yumuşak koruyucu plak | Hafif gıcırdatmada dişleri korumak | Geceleri |
| Yeniden konumlandırma splinti | Yer değiştiren diski daha uygun konuma getirmek | Hekimin belirlediği süre boyunca |
| Ön ısırma plağı | Kas gerginliğini kısa süreli azaltmak | Kısa dönemli ve kontrollü |
Türün seçimi şikâyetin kaynağına, dişlerin durumuna ve hastanın yaşam düzenine göre yapılır. Bazı splintler yalnızca belirli bir dönem takılırken, bazıları hekim önerisiyle uzun süre kullanılabilir.
Çene Splinti Nasıl Hazırlanır?
İlk seansta diş hekimi çene ekleminizi ve çiğneme kaslarınızı yoklar, ağız açıklığınızı ölçer ve ısırmanızı değerlendirir. Gerekli görülürse panoramik röntgen ya da eklemin ayrıntılı görüntülenmesi için ek tetkikler istenir. Ardından dişlerinizin ölçüsü alınır ve çenenizin kapanış kaydı çıkarılır.
Splint laboratuvarda ölçünüze göre hazırlanır. Bu süreç genellikle birkaç gün sürer. Takma seansında hekim splinti ağzınıza yerleştirir, temas noktalarını inceler ve gerekirse küçük ayarlamalar yapar. Splintin ağızda rahat oturması ve dişlere eşit temas etmesi gerekir, aksi hâlde şikâyet azalmak yerine artabilir.
Çene Splinti Nasıl Kullanılır ve Nasıl Bakılır?
Çoğu hasta splinti geceleri uykuda takar. İlk günlerde ağızda yabancı bir cisim hissi, salya artışı ya da hafif konuşma güçlüğü olması normaldir ve bu durum genellikle bir iki hafta içinde geçer. Hekimin belirttiği sürelerde düzenli kullanmak, sonuç almanın en önemli koşuludur.
Temizlik için splint her kullanımdan sonra soğuk ya da ılık suyla ve yumuşak bir fırçayla yıkanmalıdır. Sıcak su akrilikte şekil bozukluğuna yol açabileceğinden kullanılmamalıdır. Splint kuru ve havalandırılan bir kutuda saklanmalı, evcil hayvanlardan uzak tutulmalıdır. Kontrol randevularına gitmek önemlidir, çünkü dişlerin ve çenenin durumu zamanla değişebilir.
Çene Splinti Ne Kadar Sürede Fayda Sağlar?
Hafif kas yorgunluğu ve gıcırdatma şikâyetlerinde birkaç hafta içinde rahatlama hissedilebilir. Eklem kaynaklı ağrı ve çıtlamalarda iyileşme birkaç ayı bulabilir ve hekim kontrolüyle ilerler. Splint takıldığı sürece dişleri korur, ancak kullanım bırakıldığında alışkanlık sürüyorsa şikâyetler geri gelebilir.
Şikâyetleriniz birkaç hafta sonunda hiç azalmıyorsa ya da çenenizde kilitlenme, ağız açmada belirgin kısıtlılık gibi belirtiler varsa hekiminize haber vermelisiniz. Böyle durumlarda tedavi planı gözden geçirilir ve gerekirse fizyoterapi ya da ek değerlendirme eklenir.
Splint Yanında Neler Önerilir?
Splint tedavisi tek başına yeterli olmayabilir. Hekimler çoğu zaman sert ve sakızlaşan yiyeceklerden kaçınmayı, sakız çiğnememeyi ve gün içinde dişlerin birbirine değmemesine dikkat etmeyi önerir. Dişler arası hafif boşluk, dilin damakta dinlenmesi ve çenenin gevşek tutulması iyi bir alışkanlıktır.
Sıcak kompres, nazik çene egzersizleri ve gevşeme teknikleri de kas gerginliğini azaltmaya yardımcı olur. Stres önemli bir tetikleyici olduğundan uyku düzeni ve günlük rahatlama alışkanlıkları tedavinin bir parçası sayılmalıdır. Isırma bozukluğu varsa ortodonti ya da dolgu ve kron düzeltmeleri de planlanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Çene splinti ile gece koruyucusu aynı şey midir?
Hayır. Gece koruyucusu esas olarak dişleri aşınmaya karşı korur. Çene splinti ise çene eklemini ve kasları rahatlatmak için hazırlanır, daha ayrıntılı ölçü ve kontrol gerektirir.
Çene splinti ağrıtır mı?
Splint ağrıya yol açmamalıdır. İlk günlerde alışma sürecinde rahatsızlık hissedilebilir, ancak devam eden ağrı ya da dişlere eşit oturmama durumunda ayarlama için hekime gidilmelidir.
Çene splinti ne kadar süre kullanılır?
Süre şikâyetin nedenine göre değişir. Bazı hastalar birkaç ay kullanır, bazıları ise hekim önerisiyle uzun süre kullanmaya devam eder. Kullanım süresine kontrollerde karar verilir.
